Ngô Xuân Trường: Người "đạp scandal, rẽ chông gai" đưa Sơn Động ổn định sản xuất

Năm 2019, anh Ngô Xuân Trường nhận chức Giám đốc Công ty TNHH Chăn nuôi Sơn Động thuộc Công ty CP Phát triển Chăn nuôi Hòa Phát, anh mới ngoài ba mươi, chưa có kinh nghiệm điều hành ở quy mô công ty. Trại heo ở Bắc Giang lúc đó đang ở giai đoạn khó nhất kể từ ngày thành lập.

Thời kỳ đó, dịch tả lợn châu Phi bắt đầu lan rộng ở Việt Nam. Ngay ngày đầu nhậm chức, đứng trước cổng nhìn ra chốt chặn của người dân, trong đầu anh thoáng qua một câu hỏi: "Sao mình lại nhận việc này?"

Nhưng bốn năm sau, đêm tất niên 2022, bà con quanh trang trại kéo vào ngồi chung mâm cỗ với cán bộ công nhân viên trại Sơn Động. Những người từng chặn cổng giờ trước trại nay đã trở thành người nhà.

Anh Ngô Xuân Trường lớn lên trong gia đình làm nông. Hồi thi vào Đại học Nông nghiệp I Hà Nội, anh chỉ nghĩ ra trường đi làm thú y, bán thuốc, chữa bệnh cho gia súc là tốt rồi. Không bao giờ hình dung có ngày mình quản lý một hệ thống chăn nuôi quy mô lớn.

Giữa chừng sự nghiệp, anh từng rẽ sang sản xuất gạch xây dựng, nhưng rồi nhận ra chăn nuôi mới là nghề mình hiểu nhất, tâm huyết nhất. Khi có cơ hội đến với Hòa Phát, anh Trường chọn quay lại nghề chăn nuôi và làm trại trưởng ở Yên Bái. Vào Hòa Phát từ những năm đầu mảng chăn nuôi còn đang tìm hướng, anh Trường là người đi cùng hệ thống từ khi lĩnh vực chăn nuôi Hòa Phát chưa có hình dạng, lối đi rõ ràng.

Dịp 30/4 năm 2019, trong chuyến du lịch Hạ Long, anh Nguyễn Văn Khánh, Phó Giám đốc Công ty Phát triển Chăn nuôi, ngỏ ý đưa anh Trường lên Sơn Động nhận nhiệm vụ quản lý. Anh suy nghĩ lúc lâu rồi đồng ý, dù biết trại đang có nhiều vấn đề cần tháo gỡ.

"Năm 2015 tôi từng lên Sơn Động làm dự án vài tháng, nên hiểu câu chuyện ở đó có những thách thức gì. Nhưng tôi vẫn gật đầu đồng ý, vì muốn cùng anh em dấn thân, cùng chinh phục khó khăn, thử thách. Ở Hòa Phát, tôi nhận ra điều mà sau này vẫn hay nhắc lại với anh em: "Nếu làm được việc thì sẽ được trao cơ hội, được trao quyền, ít khi nào thấy chuyện thiên vị người nhà, hay bất kỳ hình thức nào mà chủ yếu nhìn vào năng lực và kết quả làm việc mà được cất nhắc", anh Trường chia sẻ.

Khi hỏi dùng một từ cho giai đoạn đầu ở Sơn Động, anh quyết đoán nói ngay: Ấy là sự gan lì.

Buổi sáng đầu tiên xuống xe ở Sơn Động với tư cách giám đốc, anh Trường kể cảm giác vừa quen vừa lạ. Trước đó, anh từng lên đây làm dự án vài tháng nên cảnh vật không xa lạ, nhưng lần này quay lại thì mọi thứ khác hẳn. Từ bảo vệ đến cán bộ văn phòng đều chưa ai biết anh là ai, mọi người chỉ chào xã giao. Trong lòng anh vừa phấn khích vừa mông lung. Phải đến khi vào văn phòng, anh Lương Nguyên Ngọc, Phó Giám đốc phụ trách Phát triển dự án, Công ty CP Phát triển Chăn nuôi Hòa Phát kiêm Giám đốc Công ty TNHH Chăn nuôi Thái Thụy ra đón và giới thiệu với mọi người, cảm giác lạc lõng mới dần trôi đi.

Điều anh Trường lo nhất lúc đó không phải con người. Với nhiều năm quản lý trại, anh tự tin mình sẽ hòa nhập và gắn kết được với anh em. Thứ anh lo hơn là những vấn đề bên ngoài: Uy tín công ty với người dân địa phương đang bị ảnh hưởng, thủ tục pháp lý về môi trường và đất đai chưa hoàn thiện, trong khi dịch tả lợn châu Phi đang bắt đầu xuất hiện ở Việt Nam.

Trong cuộc họp nội bộ đầu tiên, mọi người nhìn anh với ánh mắt dò xét vì anh còn trẻ, chưa ai biết người này sẽ làm gì với những thứ đang ngổn ngang ở đây. Anh nói thẳng với cả phòng: "Hôm nay tôi là Giám đốc, nhưng nếu làm lâu dài thì chúng ta sẽ là đồng nghiệp, thậm chí là người nhà. Chỉ cần cùng trách nhiệm và cùng cố gắng thì trại Sơn Động sẽ tốt lên.”

Với người dân quanh trang trại là cách tiếp cận khác hoàn toàn. Một trong những việc đầu anh Trường chủ động làm là dừng toàn bộ hợp đồng bảo vệ thuê ngoài, ký hợp đồng trực tiếp từng người, trả lương thẳng từ công ty.

"100% bảo vệ phải là người dân địa phương. Cổng trang trại là bộ mặt đầu tiên của công ty với cộng đồng, khi chính bà con đứng ở đó, họ hiểu địa bàn, hiểu người, truyền tải hình ảnh gần gũi hơn. Thực tế sau đó cho thấy tổ bảo vệ mới làm tốt hơn hẳn, công tác dân vận cũng lan tỏa từ chính họ”, anh Trường nói.

Lần đầu trực tiếp đến gặp bà con, anh đi xe máy, mặc đồ công nhân và nói chuyện chân thành, giản dị, cởi mở. Buổi nói chuyện có lúc gay gắt, căng thẳng nhưng anh Trường vẫn để họ nói hết, kiên nhẫn lắng nghe và tìm ra tiếng nói chung. Lúc lâu sau, bà con rất bất ngờ khi biết anh là giám đốc mới. “Giám đốc mới nhìn trẻ, giản dị và gần dân” - đó là câu anh nhớ mãi kể từ ngày về trại Sơn Động.

Anh Trường kể, có những hôm đứng trước cổng trại, nhìn ra nhóm người dân lập chốt chặn bên ngoài, bức xúc, nói gì cũng không nghe, trong đầu anh vẫn thoáng qua câu hỏi: "Sao mình lại nhận việc này?”

Sơn Động những năm đó có đủ thứ thử thách. Lúc thì người dân chặn đường cả tuần không cho xe chở cám, thuốc vào trại. Khi bão đổ vào, mái tốc, điện mất, liên lạc tê liệt, công nhân ngập nước cả đồ đạc lẫn quần áo. Có lần nhóm người bên ngoài vào trại đêm khuya gây xô xát với công nhân.

Khi có nguy cơ dịch bệnh, cả nhóm quản lý ngồi rà soát số liệu đến 1 giờ sáng, phân công xử lý từng việc rồi mới nghỉ để giữ sức khỏe. Nhưng thường thì mấy anh em vẫn còn ngồi lại thêm, pha ấm chè, vừa uống, vừa bàn công việc.

Có lần xuống chuồng lúc nửa đêm, anh thấy trong ánh đèn mờ có bóng trắng thấp thoáng di chuyển phía trước. Thoáng do dự, rồi bước đến gần, hóa ra là con heo nái xổng chuồng. "Lúc đó vừa buồn cười vừa thấy may”, anh kể.

Hay có những quyết định không có tiền lệ. Lần cơ quan chức năng đến nghiệm thu công trình bảo vệ môi trường, phát hiện một sai số kỹ thuật nhỏ trong quá trình vận hành rồi gây áp lực. Thực ra câu chuyện bắt nguồn từ những lo ngại của bà con tích lũy lâu ngày: nước thải chảy ra sông mỗi ngày, xe chở hóa chất ra vào trại khiến người dân băn khoăn về tác động môi trường. Anh Trường cùng đội ngũ trực tiếp gặp gỡ bà con, giải thích toàn bộ nước thải của trại được xử lý đạt quy chuẩn trước khi xả ra môi trường, điểm xả được cơ quan chức năng cấp phép, các thông số được quan trắc tự động và truyền dữ liệu trực tuyến về cơ quan quản lý để giám sát. Các hóa chất đưa vào công ty cũng là những loại được cấp phép phục vụ xử lý nước thải. Công ty lắp thêm màn hình hiển thị thông số quan trắc ngay khu vực gần dân để bà con theo dõi trực tiếp .Sau đó, Công ty và người dân địa phương ký cam kết, chốt được thông dỡ, trang trại ổn định chăn nuôi, sản xuất.

Với câu chuyện nghiệm thu, anh Trường không thỏa hiệp, đề nghị nếu chưa nghiệm thu thì phải ghi rõ thực tế sai số để công ty báo cáo UBND tỉnh. “Hòa Phát đã đầu tư hàng chục tỷ để làm cho môi trường tốt hơn thì điều cần là đối thoại thẳng thắn và minh bạch”, anh Trường nói.

Ở giai đoạn căng thẳng nhất, anh Trường gần hai tháng mới về nhà một lần. Con trai khi đó sáu tuổi, đã quen với việc gặp bố qua màn hình điện thoại nhiều hơn ngoài đời thực.

Trong những ngày đầu đó, câu anh hay nhớ lại là lời anh Lương Nguyên Ngọc hay nói trước khi giao việc: “Khó mấy thì cũng giải quyết được, phía sau chú luôn có Ban lãnh đạo và Tập đoàn.” Đó là kim chỉ nam để anh bước tiếp qua những lúc mất định hướng.

Khoảnh khắc anh Trường lần đầu nghĩ mình đã làm được không đến từ một bản báo cáo. Đó là tất niên năm 2022, khi anh mời được chính quyền địa Phương và cả những người dân từng chặn xe trước cổng vào dự tiệc cùng toàn bộ cán bộ công nhân viên. Họ ngồi cùng bàn, cùng ăn, cùng nói chuyện như đã quen nhau từ lâu.

Theo anh Trường, để có buổi tất niên đó không chỉ cần thời gian. Đó là kết quả của từng lần gặp gỡ trực tiếp, từng cuộc đối thoại thẳng thắn, từng việc làm cụ thể mà trang trại cam kết và giữ đúng lời hứa và cam kết với bà con.

“Người dân không cần nghe nhiều lời. Họ nhìn vào việc làm thực tế. Khi mọi người thấy cùng làm thật, cùng chịu trách nhiệm, thì tin nhau”, anh Trường cho hay.

Anh Trường nói thêm: "Đây cũng chính là thời điểm tôi thực sự cảm thấy đã qua giai đoạn khủng hoảng và cần nghĩ về việc phát triển tiếp theo cho trại Sơn Động, thay vì chỉ loay hoay xử lý sự cố như trước."

Ở Hòa Phát, điều anh nhớ nhất sẽ không phải thành tích hay con số mà có lẽ là tuổi trẻ, là thanh xuân của mình.

Nếu được nói một câu với chính mình của cái buổi sáng đầu tiên bước xuống xe ở cổng Sơn Động đó, khi chưa ai biết mình là ai và mọi thứ vẫn còn mơ hồ phía trước, anh Trường vẫn trả lời quyết đoán: "Tôi vẫn chọn ở lại Sơn Động và cứ kiên trì đi tiếp. Có những ngày rất khó khăn. Nhưng rồi sẽ có ngày mình nhìn lại và thấy tất cả đều xứng đáng."

Theo anh Trường, Hòa Phát có một chất riêng là mỗi cá nhân đều có văn hóa chịu trách nhiệm rõ ràng, tập thể luôn sẵn sàng hỗ trợ. Quen rồi thì rất khó rời xa. Sự thay đổi lớn nhất trong chính anh từ trại trưởng Yên Bái đến giám đốc Sơn Động là cách nhìn: "Trước đây, tôi hay tập trung từng việc cụ thể, giờ nhìn hệ thống trước rồi mới quay lại chi tiết nhỏ. Trại Sơn Động đã rèn cho tôi cách nhìn đó.”

Trao đổi với HPG News, anh Trường cho hay: "Áp lực lớn nhất trong giai đoạn đó không đến từ những sự cố bên ngoài. Nó đến từ bên trong, từ câu hỏi mà tôi tự đặt ra mỗi sáng: liệu mình có làm được không. Nhưng khi đã bước vào rồi thì chỉ còn cách đi tiếp. Anh em trực tiếp chăm đàn lợn mỗi ngày dạy tôi phải luôn trân quý công việc của mình. Họ dạy tôi chăm đàn lợn như tài sản của gia đình, vì phía sau mỗi người là cả nhà trông vào thu nhập đó. Cứ cố gắng, khó mấy rồi cũng sẽ qua, và đó là phương châm sống mà Sơn Động đã dạy cho tôi.”

Giữ tinh thần cho anh em trong giai đoạn căng nhất, theo anh Trường, điều quan trọng nhất là quan tâm thật lòng. Hỏi thăm sức khỏe, lắng nghe hoàn cảnh, ghi nhận sự cố gắng. Khi mọi người cảm thấy mình là một phần của trang trại, tinh thần mới bền bỉ, dám dấn thân, dám thử thách.

Khi biết mình được đề cử cho Hòa Phát Awards, anh Trường đang ngồi trong một cuộc họp. Người đầu tiên anh gọi báo tin là con trai, không phải vợ, không phải bạn bè. Anh muốn con thấy rằng khi cố gắng trong công việc thì sẽ được ghi nhận, muốn điều đó thành tấm gương nhỏ cho con trong chuyện học hành.

Nhưng khi được hỏi về cảm giác đứng trên sân khấu nhận giải, anh dùng một chữ không ai nghĩ đến trong hoàn cảnh đó là "ngại". Anh Trường nói mình chỉ là người may mắn được đứng đó đại diện cho tập thể, bởi những gì làm được là kết quả của rất nhiều người cùng cố gắng, bền bỉ trong giai đoạn chông gai nhất. 

"Việc được đề cử tham gia chương trình vinh danh của Tập đoàn năm nay là sự ghi nhận cho tất cả anh em Sơn Động, cho tất cả những người đã cùng đi qua giai đoạn khó nhất nhưng rất đỗi tự hào”, anh nói.

8 năm cùng nhau cố gắng, cùng nhau thấu hiểu, cùng nhau hòa hợp giữa bà con nông dân và anh em trại Sơn Động, anh Trường đã cùng tập thể "vượt sóng", nhiều năm Công ty TNHH Chăn nuôi Sơn Động có thành tích sản xuất xuất sắc trong hệ thống. Trong đó có trại Bầu - Đồng Chòi năm 2025 với tỷ lệ đẻ đạt trung bình trên 95,3%, số con cai sữa đạt 14,56 con, chỉ số PSY (số heo con cai sữa trung bình trên một nái trong một năm) đạt trên 35,93 con, thuộc top đầu trong chăn nuôi Hòa Phát.